Temperaturen</span>
Wat te doen aan hoge temperaturen?

In deze handleiding bespreek ik hoe je temperaturen in je systeemkast kunt verlagen zodat je systeem langer mee zal gaan en beter zal presteren.

Temperaturen meten
Er zijn best veel programma&#39;s om temperaturen te meten. Twee bekenden zijn Everest Home Edition (download) en System Information for Windows (SIW) (download). Onder &#39;Overzicht&#39; en dan &#39;sensors&#39; kan je verschillenden temperaturen vinden, bijvoorbeeld van je processor (CPU), je grafische kaart (GPU), je harde schijven (HDD) en je moederbord (mobo).

Het kan zijn dat Everest Home Edition niet alle temperaturen laat zien. Dat heeft verschillende oorzaken. Zo kan het zijn dat de harde schijf wat ouder is en daarom geen temperatuursensor heeft. De GPU wordt om die reden ook niet altijd gezien. Daarnaast laat Everest Home Edition sommige temperaturen niet zien omdat het de gratis versie van Lavalys is. Wat je dan kunt doen is de 30-dagen versie van Everest Ultimate Edition te downloaden en te installeren. Soms zie je bij deze versie meer temperaturen dan bij de Home Edition. Ook SIW laat meer zien, omdat dit programma nog steeds wordt upgedate, in tegenstelling tot Everest Home Edition.


Wat is goed en wat niet?
De nieuwere CPU&#39;s kunnen tegenwoordig veel aan, ze zullen niet doorbranden bij temperaturen van zo&#39;n 65-70 graden. De wat oudere CPU&#39;s kunnen wat minder aan, al hoef je met 55 graden je eigenlijk nog geen zorgen te maken. Daarnaast worden CPU&#39;s in laptops vaak warmer dan die in gewone desktop PC&#39;s.

Harde schijven verschillen ook. De harde schijf waar Windows en je programma&#39;s op staan zal warmer worden dan de schijf waar alleen maar data op staat als foto&#39;s, film, documenten etc. Schijven met een temperatuur tussen de 30 en 50 graden zijn prima. Temperaturen daarboven worden zorgelijk en kunnen bij langdurig gebruik je harde schijf beschadigen.

Let erop wanneer je temperatuur meet. De temperatuur van je CPU, GPU en HDD zijn bij gewoon internetten of typen lager dan als je 2 uur gamed! Dit wordt ook wel &#39;Idle&#39; (bij niets doen) en &#39;Stressed&#39; (of &#39;load&#39;, bij zware belasting) genoemd. Meet je temperatuur daarom onder &#39;stressed&#39;. Ga lekker twee uur gamen of draai even een programma als Orthos en kijk dan wat de temperaturen zijn.

De temperatuur van GPU&#39;s zijn ook sterk afhankelijk van Idle of stressed. Meet je temperatuur onder stressed. Als je beeld kuren vertoond onder stressed, dan betekent het eigenlijk dat de temperatuur onder Idle al aan de hoge kant is. Tevens maakt het ook nog uit wat voor kaart je hebt. Dure kaarten zoals de nVidia 9-serie of de Ati 4800-serie kunnen prima 70 / 80 graden worden.

Moederborden mogen niet al te warm worden. 60 graden is zeker aan de warme kant. Over het algemeen kan je aannemen dat een de kamertemperatuur + maximaal 25 graden de maximale temperatuur voor je moederbord mag zijn. Zo&#39;n 45 graden dus.


Oorzaken hoge temperatuur
Er zijn een aantal oorzaken te noemen welke bijdragen aan een (te) hoge temperatuur.

Stof. Stof werkt als het waren als een soort deken en houdt dus de warmte tegen. Zorg er voor dat de binnenkant van je systeemkast vrij is van stof.


Voorbeeld van stof, in dit geval al tegengehouden door een filter.


Airflow. Je hebt geen goede airflow (luchtstroom) in de kast. De warmte blijft in de kast hangen en wordt onvoldoende afgevoerd.

CPU-koeler. De koeler van je processor is vaak een standaard koeler (vanuit de fabrikant meegekomen) en koelt net wat nodig is. Een goede koeler maakt veel verschil uit. Dit kan ook gelden voor een GPU-koeler.


Een voorbeeld van een standaard Intel socket 775 CPU-koeler.

Koelpasta. Eigenlijk is het geen koelpasta, maar warmte geleidende pasta. Indien dit niet aanwezig is tussen de CPU-koeler en de CPU of sterkt veroudert is, zal de temperatuur van de CPU hoger zijn.


Verlagen van de temperaturen
Goed, je bent erachter dat één of meer temperaturen aan de hoge kant zijn, je denkt de oorzaak te weten en je wilt deze verlagen. Daar zijn een aantal mogelijkheden voor welke per onderdelen verschillen.

Stof. Houd je systeemkast stofvrij. Maak het regelmatig schoon. Hier op het forum staat in een topic beschreven hoe je dit (veilig) kunt doen, klik hier. Het beste kan je door middel van een busje perslucht de kast uitblazen.


Dust off is een voorbeeld van een busje perslucht dat je bij veel PC zaken kunt kopen.

Airflow. Airflow betekent letterlijk "Luchtstroom", het betekent dus hoe de lucht in je behuizing circuleert en op een effectieve manier je systeemkast koelt door de warme lucht af te voeren terwijl verse, koele lucht naar binnen wordt gezogen.

Een paar voorbeelden:


Case 1 is een typisch geval van overdruk, wat normaal gesproken zou zorgen voor hogere temperaturen. De warmte kan immers nergens heen en blijft in de kast hangen.
Case 2 zou minder goed koelen omdat warme lucht stijgt terwijl koude lucht dat niet doet. Je blaast dus warme lucht de kast in en koude eruit.
Case 3 is al veel beter. Koude lucht wordt via de onder kant de kast ingeblazen en de warme lucht wordt via de bovenkaart uit de kast geblazen. Dit gebruiken de meeste mensen.
Case 4 is precies hetzelfde, alleen wordt de warme lucht nu via de bovenkant uit de kast geblazen.


Voorbeeld van een goede airflow.

Om de airflow te verbeteren kan je de fans harder zetten (via een fancontroller of software als <span style="color:#0000FF">Speedfan
) of meer fans installeren. Wat ook een mogelijkheid is, is cable meshing (bijvoorbeeld je platte ATA kabels rond maken) zodat er geen kabels meer in de weg zitten en de lucht zich dus beter kan verplaatsen. Een andere tip is door middel van bundelbanden je kabels aan de zijkanten van je kast plaatsen. Dit is inderdaad best veel werk, maar het resultaat mag er zeker wezen: je temperaturen zullen dalen. Het verbeteren van de airflow zie je vooral terug in de temperatuur van je moederbord en harde schijven, daar deze immers zelf geen eigen koeling hebben. Ondanks deze meeste GPU&#39;s een eigen koeler hebben, kan ook hier de temperatuur van naar beneden gaan.

Casefans. Dit heeft dus nauw te maken met je airflow. Met extra casefans kan je de warme lucht die de verschillende onderdelen in je kast generen naar buiten afvoeren.


Voorbeeld van een casefan.


Koelers. Zoals eerder genoemd is de koeler die standaard vanuit de fabrikant bij je CPU wordt meegeleverd niet super goed. Het koelt je CPU zoals het zou moeten doen, maar het kan veel beter! Koeler van bijvoorbeeld Zalman, Thermaltake, Arctic of Cooler Master zijn vele malen beter en kunnen zo de temperatuur van je CPU met 5 tot 10 graden laten dalen. Wil je het echt goed doen, dan kan je nog kiezen voor waterkoeling. Hiermee kan je de temperatuur van CPU&#39;s en GPU&#39;s met 15 a 20 graden laten dalen.


Een Zalman CPU-koeler.


CPU Waterkoeling.

Koelpasta. (Warmte geleidende pasta). Goede pasta tussen de koeler en de CPU is van groot belang. Het is raadzaam om dit ook zo nu en dan eens te verversen. Gebruik echter maar eens klein beetje pasta wat je op de CPU doet. Ga uit van een 1 of 2 &#39;druppels&#39; en strijk dit met een pasje glad over de CPU, zodat deze een heel mooi, dun, dekkend laagje heeft. Te veel pasta is zeker niet goed; het gaat dan averechts werken en de temperatuur wordt zelfs hoger! Vandaar dat het ook in een klein tubetje geleverd wordt; meestal 5ml. Dat kan je wel 10x gebruiken!


Voorbeeld van een tubetje koelpasta (5ml)

Als laatste kan je ook een hoop bereiken met de plaats van je systeemkast. Bij veel mensen staat deze in een kast. Als dat een kleine, afgesloten kast is, kan de warmte nog niet weg. Het wordt wel uit je kast geblazen, maar de omgevingtemperatuur van de kast gaat omhoog. Daarnaast zuigen de fans die de kast in moeten blazen deze warme lucht weer aan.
Zet de kast ook niet in de zon. Veel kasten zijn van aluminium en worden dus warm, en houden deze warmte ook nog eens vast.


Conclusie
Al met al denk ik dat met name stof en de airflow binnen de kast het belangrijkste is waar je naar moet kijken bij het verlagen van je temperaturen. Met deze 2 dingen kun je een heel eind komen.

Groeten,

Pazo